راهنمای کامل روش درمان ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک یکی از روش های ارتودنسی دندان است که به انواع دستگاه هایی گفته می شود که در دهان قرار می گیرند تا دندان ها را صاف و مرتب کنند یا فکها را هم راستا نموده و باریکی، جلوزدگی یا عقب ماندگی آنها را اصلاح نمایند اما به دندانها چسبانده نمی شوند و در طی دوره درمان ثابت نیستند. بسیاری از ما لبخند ایده آل نداریم و دندان هایمان کج، انحراف یافته و یا عقب و جلو است و یا یکی از فک هایمان عقب تر یا جلوتر است در نتیجه به طور کلی دندان هایمان صاف و مرتب نیست و بایت درستی نداریم. منظور از بایت ارتباط دندان ها با یکدیگر به ویژه هنگام بستن دهان است.

درمان ارتودنسی چه اهمیتی دارد؟

اگر دندان هایمان همگی هم راستا نباشند و برخی از آنها کج شده یا عقب یا جلو زده باشند و یا هر مشکل دیگری داشته باشند که باعث شود بین آنها فواصل کوچکی وجود داشته باشد، دائماً هر چیزی که می خوریم ذراتی از آن بین دندان‌هایمان گیر می کند. تمیز کردن این مناطق با مسواک و یا حتی نخ نسبتاً سخت است و ممکن است نتوانیم آنها را به خوبی تمیز کنیم. در این شرایط فضای بین دندانها به محلی برای تجمع ذرات باقیمانده در دهان و فعالیت باکتری ها تبدیل می شود. به همین علت کسانی که دندان های صاف و مرتب و هم‌راستا ندارند بیشتر دچار پوسیدگی دندان و عفونت لثه می شوند.

از طرفی برای این که بتوانیم غذا را درست بجویم و کلمات و حروف را درست ادا کنیم باید هر دندانی در جایگاه درست خود قرار داشته باشد. در غیر این صورت اشکالاتی در جویدن و تکلم ممکن است به وجود بیاید.

کج و نامرتب بودن دندان ها باعث می شود هر بار که غذا می جویم فشار زیادی بر برخی از دندان هایمان وارد شود. ممکن است این فشار بیش از حد توان آنها بوده و باعث ایجاد ترک های ریز و یا ساییدگی زیاد در آنها شود. همچنین مفصل فک تحت فشار زیادی قرار می گیرد همه این مشکلات با درمان ارتودنسی برطرف می شود.

 

چه کسانی نیاز به درمان ارتودنسی دارند؟

کسانی که مشکلات زیر را دارند بهتر است برای مشورت با متخصص ارتودنسی اقدام نمایند:

  • کجی و نامرتبی دندانها
  • جلو زدگی یا عقب ماندگی برخی از دندان ها نسبت به بقیه
  • نهفتگی یا نیمه نهفتگی برخی از دندان ها (یعنی بخشی از دندان و یا همه آن در زیر لثه باقی مانده است)
  • جلوزدگی یا عقب ماندگی یکی از فکها
  • باریک و کوچک بودن فک بالا
  • شلوغی و به هم فشردگی دندانها
  • وجود فاصله بین دندان ها
  • نامتقارن بودن لبخند
  • وجود دندان اضافی یا بیرون زدن دندان از جایگاه نادرست

 

ارتودنسی متحرک بهتراست یا ارتودنسی ثابت؟

پاسخ به این سوال مستقیما به شخص بیمار، مشکل او و  شدت مشکلش بستگی دارد. همانطور که گفتیم ارتودنسی ثابت می‌تواند مشکلات متوسط تا شدید و جدی را برطرف کند ولی ارتودنسی متحرک تنها می‌تواند مشکلات جزئی تا متوسط را حل کند. بنابراین بسته به مشکل شما، یک متخصص ارتودنسی خوب قادر است بهترین نوع درمان را برای شما مشخص کند.

آشنایی با انواع روش های ارتودنسی متحرک

دستگاه ها و ابزارهایی که ما اصطلاحاً به آن ها متحرک می گوییم، کم نیستند. ما تعداد زیادی از این دستگاه ها داریم که هر کدام کاربردهای متفاوتی دارند. اجازه دهید برای اینکه درک بهتر و درست تری داشته باشید، آن ها را در 3 دسته زیر قرار دهیم:

الف- ارتودنسی متحرک برای پیشگیری از بروز مشکلات در آینده

این ها دستگاه هایی هستند که در سنین خیلی پایین استفاده می شوند. مثلا اگر فرزند شما عادت به مکیدن انگشت شست دارد، ما می توانیم از دستگاه عادت شکن استفاده کنیم که نوعی ابزار متحرک کوچک است و به ترک عادت مکیدن انگشت شست کمک می کند. یا مثلا کودک شما به دلیل مسائل ژنتیکی فک کوچکی دارد، با کمک دستگاه پالاتال اکسپندر یا وسیع کننده کام به رشد فک او در سنین پایین و زمانی که هنوز استخوان فک و صورتش قابل هدایت است کمک می شود.

ب- ارتودنسی متحرک برای درمان ناهنجاری در حال حاضر

اگر دندان‌هایتان نامرتب باشد ولی مشکل شدید نباشد، می‌توانید از ابزارهای متحرک برای اصلاح آن استفاده کنید. این ابزارها معمولاً برای مرتب کردن دندان‌ها به حدود 1 تا 1.5 سال زمان نیاز دارند. یکی از این ابزارها پلاک ارتودنسی متحرک است که به نام‌های الاینر شفاف یا ارتودنسی نامرئی نیز شناخته می‌شود.

 

- پلاک متحرک با فنر زد (ارتودنسی متحرک تک فک)

دندانپزشکان معمولا با بیمارانی سرو کار دارند که از ارتودنسی تک فک استفاده می‌کنند. از پلاک متحرک با فنر زد برای اصلاح دندان‌های قدامی استفاده می‌شود که در مقایسه با دندان‌های هم ردیف خود عقب تر هستند. با استفاده از این پلاک دندان‌هایی که عقب هستند به سمت جلو حرکت می‌کند و با دندان‌های دیگر ردیف می‌شوند. این نوع ارتودنسی برای کودکان نیز پیش‌نهاد می‌شود.

 

- پلاک فانکشنال (ارتودنسی متحرک کودکان)

این نوع ارتودنسی باعث صاف شدن دندان و بهتر شدن وضعیت فک بالا و پایین می‌شود. در صورتی که فک بالا و پایین فضای کمی برای رشد دندان داشته باشند دندانپزشک از ارتودنسی فانکشنال به جای کشیدن دندان برای کودکان و بزرگسالان استفاده می‌کند. پلاک فانکشنال با فشاری که به فک وارد می‌کند باعث حرکت دندان‌ ها می‌شود.

 

ج- ارتودنسی متحرک برای بعد از مرتب شدن دندان ها

در نهایت، دسته آخر ابزارهای متحرکی هستند که پس از مرتب شدن دندان‌ها به کار می‌روند. این ابزارها که “ریتینر” یا “نگهدارنده” نام دارند، از دوباره نامرتب شدن دندان‌ها جلوگیری می‌کنند. ریتینرها به دو نوع ثابت و متحرک تقسیم می‌شوند. در اینجا منظور ما ریتینرهای متحرکی است که بیمار به‌راحتی می‌تواند آن‌ها را بگذارد یا بردارد.

 

مزایا و معایب ارتودنسی متحرک به صورت زیر است:

 

مزایا

  • مسواک زدن راحت تر: مسواک زدن راحت است چون پلاک را از دهان در می آورید و همانند همیشه مسواک می زنید. در حالی که با ارتودنسی ثابت، مسواک زدن سخت است چون باید مراقب فضای بین دندانها و سیم و قطعات وسیله ارتودنسی که به دندان ها چسبیده است باشید.
  • تمیز کردن وسیله ارتودنسی متحرک ساده است: فقط کافیست این وسیله را از دهان در بیاورید و با مسواک آن را زیر شیر آب تمیز کنید.
  • احتمال پوسیدگی دندان و عفونت لثه کمتر: چون به راحتی می توانید دندانها و وسیله ارتودنسی را تمیز کنید.
  • عدم ایجاد لکه بر دندان ها: برخلاف ارتودنسی ثابت، در دندان ها لکه های سفید ایجاد نمی شود. در ارتودنسی ثابت در محل چسباندن براکت یا بند، ممکن است به دلیل تمیز نشدن کامل دندان ها، در بخش هایی از دندان پلاک و باکتری جمع شده و در نتیجه در اثر فعالیت باکتری ها دندان مواد معدنی خود را از دست بدهد. در این مناطق لکه های سفید در دندان ایجاد می شود که ماندگار است.
  • امکان خارج کردن ارتودنسی از دهان: هر زمانی که ضرورت داشته باشد می توانید وسیله ارتودنسی را از دهانتان در بیاورید.
  • خارج کردن هنگام غذا خوردن: هنگام غذا خوردن می‌توانید دستگاه ارتودنسی غیر ثابت را از دهان در بیاورید و هر چیزی که می خواهید بخورید. در حالی که در ارتودنسی ثابت باید خوردن برخی مواد غذایی و خوراکی ها را کنار بگذارید چون ممکن است باعث صدمه دیدن وسیله ارتودنسی شود.
  • نامرئی بودن الاینر: اگر از الاینر به جای براکت استفاده می کنید از مزیت نامرئی بودن آن و در نتیجه عدم تاثیر ارتودنسی بر زیبایی لبخند بهره می برید.

 

معایب

  • به طور کلی از ارتودنسی متحرک برای اصلاح مال اکلوژن خفیف استفاده می شود. آنها برای موارد شدید ایده آل نیستند زیرا به اندازه کافی نیرو ندارند تا با مال اکلوژن شدید مقابله کنند.
  • وسایل ارتودنسی قابل جابجایی اغلب برای چرخش تک دندان استفاده می شوند. و برای چرخش و تغییر موقعیت تعداد زیادی دندان مناسب نیستند.
  • این ابزارها همچنین برای حرکت فک که به نیروی قابل توجه ای نیاز دارند موثر نیستند.
  •  
  • عدم امکان غذا خوردن وقتی در دهان است: زمانی که الاینر در دهانتان قرار دارد نباید هیچ چیزی بخورید. تنها چیزی که می توانید مصرف کنید آب آشامیدنی است. جویدن با الاینر باعث خراب شدن آن می شود.
  • رنگ گرفتن زود پلاک های شفاف: در مورد پلاکهای شفاف اگر مراقب نباشید و نوشیدنی هایی بخورید که رنگی هستند، پلاک بدرنگ و کدر می شود.
  • باید حتما ۲۲ ساعت در دهانتان باشد: باید حواستان باشد همیشه به جز مواقع غذا خوردن و مسواک زدن تا حد ممکن (۲۲ساعت در روز) پلاک ارتودنسی در دهان تان باشد. اگر دائماً فراموش کنید آن را در دهان بگذارید یا از این کار سر باز بزنید نه تنها نتیجه ای در درمان تان حاصل نمی شود بلکه ممکن است وضعیت دندان های تان را بدتر کنید. اگر فکر می کنید ممکن است الاینر را دائما فراموش کنید و نتوانید به استفاده از وسیله ارتودنسی متحرک متعهد باشید بهتر است از ارتودنسی ثابت بهره ببرید.
  • احتمال گم شدن: هنگامی که پلاک را از دهان در می آورید باید حواستان باشد آن را بشویید و فقط در جعبه مخصوص خود بگذارید. در غیر این صورت احتمال زیادی دارد که آن را گم کنید یا جا بگذارید.

 

روش های تمیز کردن وسایل ارتودنسی متحرک

الاینر نامرئی و اکریلیک را می توان در چند مرحله زیر تمیز کرد:

  • قبل از تمیز کردن، ابتدا دستگاه را با آب بشویید تا مواد غذایی باقی‌مانده قبل از خشک شدن از بین بروند.
  • صبح قبل از خواب و بعد از هر وعده غذایی ، دستگاه خود را با یک برس نرم مسواک بزنید.
  • از یک پاک کننده ملایم مانند صابون و آب ولرم استفاده کنید.
  • خمیر دندان های سفید کننده، ساینده هستند و دستگاه شما را خراش می دهند از آنها برای شستشوی دستگاهتان استفاده نکنید.
  • به آرامی با یک حرکت دایره ای روی تمام سطوح دستگاه را تمیز کنید تا پلاک و ذرات مواد غذایی از بین بروند.
  • برای ضد عفونی کردن دستگاه خود از خیساندن و قرص های از بین برنده باکتری ها استفاده کنید.
  • انواع قرص های پاک کننده دندان دارای دستورالعمل های مشترکی هستند ، یک قرص را در یک فنجان آب ولرم حل کنید سپس دستگاه را در آن برای مدت مشخص بگذارید.

 

لبخند شما، افتخار ما

پشتیبانی

©️ 2025 دکتر محمدامین توکلی | کلیه حقوق محفوظ است | طراحی و توسعه توسط “مهدی احمدزاده”